Skip to content
Home » Algemeen » Steekproef: gemeenten over houtstook

Steekproef: gemeenten over houtstook

Luchtfonds - stadhuis Almere

Dat lokale overheden stooktips geven, en tegenwoordig zelfs stook-workshops laten verzorgen door commerciële partijen, is op zijn zachtst gezegd curieus. Immers: hiermee sanctioneert de lokale overheid of ze wil of niet het ‘meeroken’. Wat melden gemeenten verder zoal over houtkachels, pelletkachels, open haarden en vuurtje stoken?

Ambtenaren, raadsleden en bestuurders van gemeenten die dit artikel lezen, sturen we graag door naar twee secties op onze website: Wat zegt de wetenschap over houtstook? en Welke raad geven wij gemeenten? Verder wijzen wij op een vuistregel die gebaseerd is op de statistische berekeningen van professor Lars Hein van de WUR in Wageningen. Omgerekend betekenen zijn uitkomsten: op elke tienduizend inwoners in uw gemeente, overlijden er gemiddeld jaarlijks 1,72 aan de gevolgen van houtstook in hun omgeving.

Verder zeggen 600 van elke tienduizend inwoners: “Ik heb ernstige gezondheidsklachten als direct gevolg van houtstook binnen of buiten in mijn buurt.” Voorbehoud bij deze twee cijfers: het zijn de absolute minima getallen. De werkelijkheid is in ons land maar matig onderzocht, maar vrijwel zeker veel ernstiger.

Stichting Luchtfonds scande willekeurig de websites van enkele gemeenten. We tikten woorden als ‘stook’ en ‘houtkachel’ in en voorzien de aangetroffen teksten over houtstook van commentaar.

Alkmaar: “Soms milieuvervuiling”

De Noord-Hollandse gemeente Alkmaar: “Helaas levert de houtrook soms ook overlast en extra milieuvervuiling op.”

Commentaar Stichting Luchtfonds: Het woordje ‘soms’ is misplaatst. Emissievrije stook bestaat niet, terwijl er voor houtrook volgens wetenschappers geen risicoloze ondergrens voor de gezondheid is. In casu: houtrook levert áltijd overlast op in de vorm van gezondheidsschade. Omdat emissievrije houtstook een utopie is, treedt bovendien altijd milieuvervuiling op in de vorm van – soms onzichtbare en geurloze – fijnstof, PAK’s en chemische verbindingen.

Den Helder: “Omgekeerde bewijslast?”

De Noord-Hollandse gemeente Den Helder presenteert een uitgebreid Stappenplan dat gebaseerd lijkt op de omgekeerde bewijslast. De stookgedupeerde moet in elk geval wel heel veel stappen doorlopen. Eén of meer overlastgevende buren aanspreken, foto’s maken, een dossier opbouwen enzovoorts en zo verder. Met dat dossier moet de stookgedupeerde opnieuw alle stokende buren langs. Want: “Misschien snappen ze nu uw problemen wel.” Als je er vervolgens nog niet uit komt, beveelt de gemeente Den Helder de app ‘Makkelijk Melden’ aan. Maar Den Helder schrijft ook: “Uw melding betekent niet dat de gemeente de oplossing van het probleem is. De gemeente zal vragen om bewijzen en houdt rekening met allebei de belangen, van jou en de hout stokende buren.”

Commentaar Stichting Luchtfonds: Dat zeggen we, het voelt op z’n minst als de omgekeerde bewijslast. Stokers veroorzaken eigenlijk per definitie – en zeker als zulks uit een dossier blijkt – overlast in de vorm van verspreiding van roet, rook en walm. Dit is conform Bouwbesluit 7.22 simpelweg verboden. Maar dit artikel is stilzwijgend tot dode letter verklaard om biomassacentrales mogelijk te maken in ons land.

Waadhoeke: “Niets te vinden”

Op de website van de Friese gemeente Waadhoeke (Franeker en omgeving) is helemaal niets te vinden over houtstook.

Commentaar Stichting Luchtfonds: Misschien wel een verstandige keuze als je toch als gemeente niks kunt of wilt uitrichten. Is het misschien een idee om dan toch slechts met wetenschappelijke data de inwoners te waarschuwen? Dan vervul je in elk geval een belangrijke gemeentelijke kerntaak, namelijk de bevordering van de gezondheid en de leefbaarheid in de gemeente.

Meppel: “Laat buren ramen dichtdoen”

Eén van de stooktips van de Drentse gemeente Meppel: “Licht uw directe buren in voordat u de kachel aansteekt. Dan kunnen ze hun ramen dichtdoen zodat de geur het huis niet binnendringt.”

Commentaar van Stichting Luchtfonds: Huh? Impliceert de gemeente Meppel hiermee niet direct dat houtstook dus schadelijk en overlastgevend is? Waarom zouden anders de buren hun ramen dicht moeten doen? Trouwens: is het niet veel gezonder om juist volop te ventileren, zoals de overheid ons steeds voorschrijft? Enfin. Wil je in de gemeente Meppel elke dag de versterker een paar uur op het hoogste volume zetten? Dat kan, dat mag, ga dus je goddelijke gang. Maar zeg wel even van tevoren tegen de buren dat ze wéér hun oordopjes even in moeten doen voor jouw genot.

Hardenberg: “Enthousiast over houtvoorstel”

De Overijsselse gemeente Hardenberg maakt weinig woorden vuil aan houtrook. Wel kwam recent (oktober) een voorstel binnen waarop online zeer enthousiast door de gemeente wordt gereageerd. Namelijk dit voorstel van een inwoner: “Kunnen wij het hout van de gekapte bomen gebruiken voor onze houtkachel?” De gemeente reageert meteen dolenthousiast met: “Goed voorstel. Wij zullen meenemen met de contractuitwerking dat bewoners een kans krijgen om het vrijgekomen hout op te halen.”

Commentaar Stichting Luchtfonds: Reageerden alle gemeenten maar zo enthousiast op andere ideeën over houtkachels die ook heel breed in hun dorpen en steden leven.

Heumen: “Goede beginregels”

De Gelderse gemeente Heumen begint best wel goed: “Het stoken van hout in houtkachels en open haarden is eigenlijk niet wenselijk. Fijnstof is schadelijk voor de gezondheid, net als verschillende kankerverwekkende stoffen die vrijkomen bij het stoken van hout. En de rook is vaak een probleem voor mensen die last hebben van hun luchtwegen. In de gemeente Heumen mag in de open lucht niet gestookt worden of afvalstoffen verbrand…” Maar daarna volgt: “Uitzonderingen op het verbod zijn sfeervuren zoals terrashaarden en vuurkorven (zolang er geen afvalstoffen worden verbrand), verlichting door middel van kaarsen, fakkels en dergelijke. Ook vuur voor koken, bakken en braden is toegestaan, zolang dat geen gevaar, overlast of hinder voor de omgeving oplevert….”

Commentaar Stichting Luchtfonds: Had de gemeente Heumen het maar gelaten bij die beginregels. Hoewel het woordje ‘eigenlijk’ in de eerste zin er wel net eentje teveel is, dat dan weer wel.

Beekdaelen: “Standaardteksten van VNG?”

In de Limburgse gemeente Beekdaelen mag je, conform een soort standaard-APV, niet zomaar in de openlucht vuur branden: “Voor het stoken van hout of groenafval in de open lucht dient u een stookontheffing bij de gemeente aan te vragen. Het verbranden van overige afvalstoffen is zonder meer verboden. Let op, u hoeft geen stookontheffing aan te vragen als u vuur maakt met kaarsen, fakkels, vuurkorven, terrashaarden of als u een vuur stookt om te koken, bakken en braden, zoals bij een barbecue.”

Commentaar van Stichting Luchtfonds: Je mag dus niet zomaar in de openlucht vuur branden. Maar als je alle uitzonderingen ziet, mag het ook eigenlijk weer wel volop. Zoals gezegd: het zijn grotendeels standaardteksten uit de voorbeeld-APV van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Aanbeveling: goed luisteren naar inwoners die overlast ondervinden, kan een mooie basis zijn voor écht eigen beleid.

Nieuwegein: “Mag dat dan, de allesbrander?”

De Utrechtse gemeente Nieuwegein kiest een andere insteek, die eigenlijk best handig en verstandig is. Op zijn website legt de gemeente uit hoe inwoners kunnen bijdragen aan gezondere lucht in hun woonplaats. De gemeente legt uit hoe de luchtkwaliteit berekend wordt, wat PM10.0 is en zo nog wat andere zaken. De lokale overheid vertelt hierbij ook dat houtstook een aandeel heeft in de lokale luchtvervuiling. Wel wordt er weer verwezen naar de 8 gouden tips voor stokers, terwijl de meerokers er natuurlijk weer bekaaid afkomen. Ook wel een beetje vreemd is deze tip van de gemeente Nieuwegein: “Beperk gebruik van open haard, allesbrander of houtkachel”.

Commentaar van Stichting Luchtfonds: Mag elke Nieuwegeiner zijn oude gymschoenen en andere overbodige modegrillen nog gewoon in de allesbrander gooien?

Zoetermeer: “Korte scan van bouwinspecteur”

De gemeente Zoetermeer in Zuid-Holland heeft een officiële procedure. “Heeft u last van een open haard, hout gestookte kachel of buitenvuur? Vaak is dit op te lossen met goed gesprek en simpele stooktips. Veel mensen die hout stoken zijn zich niet bewust van de overlast die zij veroorzaken.” Inwoners van de gemeente kunnen de overlast melden. De gemeente doet dan dit: “De veroorzaker van de klachten ontvangt een brief met tips voor het stoken van een houtkachel of open haard.” Indien de melding gaat over een fout in de constructie van de rookafvoer, dan stuurt Zoetermeer bij de stoker een bouwinstructeur langs die een ‘korte scan’ maakt van de situatie. Verder verwijst Zoetermeer naar de bekende stooktips van Milieu Centraal, zowel als het gaat om vuurtjes binnen als vuurtjes buiten.

Commentaar Stichting Zoetermeer: Hoe minimaal ook, er is in elk geval iets dat lijkt op een klachtenprocedure met een soort vorm van nazorg, lijkt het. Dat is bij veel van de andere ruim 350 gemeenten in ons land wel anders.

Foto: Shutterstock

Wilt u overlast melden?

Ja, ik heb last van houtstook en wil dat melden bij het Luchtfonds.
Vul de onderstaande gegevens in. Klik op verzenden om de melding naar het Luchtfonds te sturen.





    Stichting Luchtfonds doet er alles aan om uw privacy te beschermen en te respecteren. Vink hieronder aan of u akkoord gaat met het verwerken van de door u ingevoerde gegevens volgens ons privacy statement. Klik hier om het privacy statement te lezen.