Home » Biomassa » Een peperduur sprookje uit Brussel. Biomassa wordt ten onrechte als duurzaam beoordeeld

Een peperduur sprookje uit Brussel. Biomassa wordt ten onrechte als duurzaam beoordeeld

Schermafbeelding 2018-11-26 om 16.25.47

Europa, dat betekent dus ook Nederland wil, en stelt dat ook in veel gevallen verplicht, de uitstoot van broeikasgas CO2 reduceren ter voorkoming van de opwarming van de aarde. De Nederlandse regering zegt “duurzame” maatregelen te nemen en zet in op het grootschalig bijstoken van Biomassa in steenkolencentrales. Subsidie 2016 3,6 miljard. Subsidie t/m 2024 9,4 miljard Euro voor kolencentrales en regionale biomassacentrales.

Resultaat: 15% meer CO2 door verbranden van Biomassa inplaats van steenkool. Zie hier.

Voor 2030 zouden alle kolencentrales dicht moeten. Voor die tijd zou er volop Biomassa gestookt moeten worden.

Onze regering wil dat voor 2030 alle kolencentrales zijn gesloten. Ook de nieuwste centrales. Als je kolencentrales wilt sluiten, hoe kan je dan een nog slechter alternatief promoten en subsidiëren? Dat gaat alleen als je een sprookje vertelt, dat als waarheid moet worden aangenomen. Men noemt CO2 die vrijkomt bij het stoken van Biomassa ten onrechte CO2 neutraal en duurzaam. Bij de verbranding van hout/biomassa wordt het koolstof C, dat in hout zit, als CO2 uitgestoten. Dat wordt door de overheid gezien als CO2 neutrale verbranding, omdat die CO2 weer in de vegetatie wordt opgenomen en in C en O2 (zuurstof) wordt omgezet. Maar klopt dat wel?

De CO2 die vrijkomt bij de verbranding van een boom van dertig jaar oud, komt nu binnen een dag vrij zodra die boom wordt opgestookt, terwijl het groeien van een vergelijkbare boom weer dertig jaar duurt. Het duurt dus 30 jaar voordat de vrijgekomen CO2 weer als koolstof in de boom is opgeslagen.

Er moeten steeds bomen geplant worden. Dat lukt niet voldoende. Wereldwijd is de ontbossing 40 voetbalvelden per minuut. Met duizend bomen per hectare zijn dat 20.000 bomen die verdwijnen per minuut. Dat zijn er 1.200.000 per uur.

Om voor elke boom die opgestookt wordt, net zoveel bomen nieuw bij te planten als nodig is om binnen een dag de CO2-uitstoot van de verbrande boom te kunnen opnemen, is onmogelijk.
Dit betekent dat verbranding van biomassa leidt tot een stevige toename van CO2. Dit fenomeen staat bekend als de “koolstofschuld”. Na het kappen van de bomen, kunnen deze geen CO2 meer opnemen zoals zij dat voor het kappen deden.

Een tweede punt is, dat in de keten van boom tot pellet of biomassa er ook CO2 wordt uitgestoten: bij o.a. onderhoud van het bos, het kappen, het verschepen, het persen van pellets, het drogen van de pellets en het transport vaak met vieze schepen vanuit verre landen.
Niks CO2-neutraals aan dus!

Nu kunt u zich afvragen hoe het dan zit met de CO2 uitstoot bij de verbranding van aardgas of steenkool?

CO2 ontstaat ook bij de verbranding van zogenaamde fossiele brandstoffen, zoals kolen en aardgas. Deze CO2 zou volgens de Europese Commissie niet binnen 100 jaar in de vegetatie worden opgenomen. Dit impliceert dat bomen een onderscheid kunnen maken tussen CO2 uit biomassa, dat wel opgenomen wordt volgens de berekeningen, en CO2 uit gas en kolen, dat kennelijk niet opgenomen kan worden door planten. Voor dit dubieuze uitgangspunt is geen enkel bewijs. Wanneer je dus eerlijk rekent en je de koolstofschuld in rekening brengt, stoten biomassa-centrales meer CO2 uit dan steenkoolcentrales. Aardgas stoot slechts de helft aan CO2 uit per GJ ontvangen warmte in vergelijking met hout. Biomassa geeft dus 2 x meer CO2 dan aardgas.

Conclusie : Bovenstaand beleid van de Europese Unie en verschillende landen in Europa waaronder onze regering, leidt dus juist tot meer CO2-uitstoot en dus een snellere opwarming van de Aarde. En niet de vermindering die wordt nagestreefd.

Sprokkel- en snoeihout: En waar moet je dan met zaagsel, als restproduct van b.v. de meubelindustrie, heen? Kortom, wat te doen met afvalhout?

Van dood hout dat natuurlijk wegrot in het bos, verdwijnen de mineralen terug in de bodem zodat die vruchtbaar blijft. Niet alle C komt weer als CO2 in de atmosfeer – een deel trekt in de grond en wordt daar voor lange tijd vastgehouden. Zo zijn ook aardolie, aardgas en steenkool ontstaan. Sprokkelhout laten liggen dus. Uitstekend voor de Biodiversiteit.

Al gaat dit proces langzaam, het is goed tegen de klimaatopwarming doordat koolstof opgeslagen wordt en niet door verbranding als broeikasgas in de atmosfeer terecht komt. Echt afvalhout moeten we nuttig gebruiken en niet verbranden. Je kunt het bijvoorbeeld gebruiken als grondstof voor de productie van geneesmiddelen of kunststof uit nano-kristallijne cellulose (NCC): bio plastic. Of houtsnippers op wandelpaden en voor de houtindustrie.
Maar vanwege de subsidies verdwijnt afvalhout net als snoeihout nu vooral in biomassa-centrales en houtkachels.

Subsidies:  Volop subsidies van het van Economische Zaken (EZ) om de CO2-uitstoot te reduceren.  Subsidie 2016 3,6 miljard. Subsidie t/m 2020 9,4 miljard Euro voor alle kolencentrales en regionale biomassacentrales. Maar we krijgen extra CO2 in plaats van minder. Snapt u het nog? De pellets/biomassa die straks in de RWE, Eneco, Nuon of Amercentrale worden verbrand, zijn ruim tweemaal zo duur als steenkool. Het verschil in prijs past het ministerie van EZ bij door subsidie te geven. Zonder deze subsidie zal er geen biomassa-bijstook plaatsvinden, want ook in het begin van deze eeuw tot 2013 stookten Nederlandse kolencentrales al flink hout bij – tot de subsidie stopte.

Miljarden aan subsidie worden als het ware opgestookt

Tot 2024 krijgen de centrales subsidie om jaarlijks 25 PJ (25 x 1015 J) hout bij te stoken. Er is voor de komende 7 jaar bijna 4 miljard euro SDE+ subsidie (Stimulering Duurzame Energieproductie) toegezegd door EZ aan vier van de vijf kolencentrales. In 2017 is tot nu toe aan meer dan 11.000 pelletkachels en bijna 2.000 biomassaketels ISDE- subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie) verleend door EZ via de campagne Duurzame Warmte. Het gaat om apparaten die als hoofdverwarming neergezet worden en dus continu in bedrijf zijn. Zij staan voor een groot deel bij particulieren in dichtbebouwde woonwijken, kantoorgebouwen, sportcentra en zwembaden, waar zodoende ‘hotspots’ ontstaan met hoge concentraties schadelijke stoffen.

Schadelijke stoffen? CO2 is toch niet giftig?

Nee dat klopt, maar bij houtstook in biomassacentrales, houtkachels, pelletkachels, biomassaketels, open haarden, vuurkorven, barbecues, fakkels en alle andere houtverbranding komen nog andere, wel giftige stoffen vrij, zoals (ultra)fijnstof, roet: Elementair Carbon (EC) en Organisch Carbon (OC), PAKs, dioxine, koolmonoxide en aldehyden. Oók bij het stoken van droog en onbewerkt hout, gestookt op zo goed mogelijke wijze. Volgens de WHO zitten er in houtrook 18 kankerverwekkende stoffen. Daarnaast ontstaat er klimaatschade door de uitstoot van CO2, methaan en roetdeeltjes. Een houtkachel stoot bijv. 20x meer kankerverwekkende PAK uit dan een dieselmotor. Houtrook is 12x maal schadelijker dan sigarettenrook. En volgens recent onderzoek (mei 2017) is fijnstof die vrijkomt bij de verbranding van hout, schadelijker dan de fijnstof die vrijkomt uit diesel.

Het is een toenemend probleem: de houtstook emissie is inmiddels groter dan die van verkeer. Ter vergelijking: 2 uur de open haard of vier uur de houtkachel laten branden, zorgt voor evenveel fijnstof PM10 als een auto die van Brussel naar Wenen rijdt (ca. 1100 km). Met PM2.5 kan je nog verder rijden.
Inmiddels hebben meer dan een kwart van de Nederlandse huishoudens een open haard of houtkachel en wordt meer dan 50% van de Nederlanders blootgesteld aan de ziekmakende houtrook van de buren.

Als je dit allemaal leest, is de bewering dat houtstook duurzaam is, toch onzin? 

Dat klopt!
De Reclamecodecommissie (RCC) vindt de duurzaamheidsclaim in verband met houtkachels misleidend en dus niet geoorloofd. Houtkachels e.d. mogen in advertenties niet meer als duurzaam, milieuvriendelijk en andere misleidende termen worden aangeprezen.
Deze termen mogen dus ook niet door de overheid zelf gehanteerd worden.
Houtkachels, pelletkachels en biomassaketels horen niet thuis in de Green Deal Aardgasvrije Wijken. De kachelbranche wilde het op een akkoordje gooien met de ministeries van Economische Zaken (EZ) en Infrastructuur en Milieu (IenM) door het verstrekken van de reeds genoemde ISDE-subsidie, wat zich via opname in de Warmtevisies van gemeenten een weg probeert te vinden naar de consumenten. Amsterdam heeft dat doorzien en heeft inmiddels een verbod op de biomassa en pelletkachels in haar project duurzaam bouwen in de nieuwe gasloze wijken ter voorkoming van luchtvervontreiniging. U vindt het document hier. Pagina 4 bovenaan.

Waaróm wordt dan dat sprookje verteld?
Nederland, Europa en de wereld zochten manieren om de CO2-uitstoot te beperken, om zo uitvoering te geven aan het Klimaatakkoord van Parijs van 22 april 2016, aan voorlopers als de EU Renewable Energy Directive van 2009 en het verdrag van Kyoto of Kyoto-protocol (11 dec. 1997). De emissies van CO2 uit de verbranding van biomassa werden op nul gesteld, vanwege heropname in de vegetatie. Dit staat dus los van de werkelijkheid. Vergelijkbaar met Dieselgate, Geschiphold, Sjoemelboekhouding en Sjoemeldiesels maar dan op wereldschaal.

Om die sjoemelboekhouding te laten kloppen, is er wereldwijd afgesproken dat de uitstoot van houtverbranding niet hoeft te worden meegeteld in de emissie-waarden (verdrag van Kyoto). Nederland kent ook zo’n dubbele boekhouding: de emissieregistratie van de Rijksoverheid kent 6 zogenaamde compartimenten:

Lucht; Lucht volgens IPCC*; Bodem; Belasting oppervlaktewater; Emissie op riool en oppervlaktewater; Emissie op riool. Twee verschillende compartimenten voor lucht dus. De verklaring bij het sterretje: *In rapportages volgens het Kyoto-protocol moeten niet alle emissies naar de lucht die de emissieregistratie registreert, worden meegerekend. Vliegverkeer boven een bepaalde hoogte en de internationale scheepvaart vallen hier bijvoorbeeld buiten en zogenaamd kort cyclisch CO2 (zoals uit de verbranding van biobrandstoffen) tellen niet mee. Daarom kent de emissieregistratie een compartiment lucht en een compartiment lucht volgens IPCC.

Ook de lobby’s van bijvoorbeeld de houtkachelbranche vallen niet te onderschatten. Dat een geheim overleg tussen SVG (Sfeerverwarmingsgilde), EZ en IenM via een WOB-verzoek naar boven kwam, spreekt boekdelen.

De uitstoot van houtkachels ligt in de praktijk 4 tot 6 maal hoger dan die onder ideale laboratoriumtesten. In een recent Engels onderzoek door Prof Dr. Gary Fuller van het King’s College in London met de nieuwste kachels volgens het ECO-Design is de uitstoot gemiddeld zelfs 10x hoger dan in het laboratorium. Zie hier het artikel. De nieuwste generatie houtkachels stoten weliswaar minder fijnstof uit, maar nog steeds véél én ze stoten veel meer ultrafijnstof uit (fijnstof wordt kapot gebrand tot ultrafijnstof), dat nog veel gevaarlijker is voor de gezondheid. Hoe kleiner de deeltjes zijn, hoe schadelijker. Tel uit je winst: ultrafijnstof wordt niet gemeten en je fijnstof gaat op papier naar beneden. Bovendien worden deze nieuwe kachels veel intensiever gebruikt, vaak als hoofdverwarming en maken daardoor veel meer branduren. Eindresultaat is meer uitstoot in plaats van minder.

Ongetwijfeld zullen meerdere beleidsmakers zelf thuis ook wel een houtkachel hebben waar ze niet vanaf willen.

Wat zijn de gevolgen van het sprookje van de CO2-neutrale uitstoot? Echt zorgelijk is, dat we ons zelf veel rijker rekenen dan we zijn met minder CO2-uitstoot op papier. De stijging van de temperatuur en de daarbij behorende problemen als de stijging van de zeespiegel en klimaatmigratie, trekken zich echter niets aan van deze dubbele boekhouding. Struisvogelpolitiek dus, met verstrekkende gevolgen. Het klimaat luistert niet naar sprookjes, heeft geen rekenmachine en warmt dus gewoon op.  Ook onze gezondheid en het milieu zijn de dupe door de uitstoot van al die giftige stoffen die met houtstook gepaard gaan.

Tevens vindt in bijvoorbeeld Canada en Amerika grootschalige ontbossing plaats voor de productie van pellets. Wereldwijd verdwijnen er 40 voetbalvelden aan bossen per minuut. Zie hier.

Omdat er zoveel subsidie gaat naar biomassa(bij)stook, blijft er veel minder geld over voor energiebesparingsmogelijkheden zoals bijvoorbeeld isolatie en de ontwikkeling van betere methoden om zonne-energie en windenergie om te zetten in elektrische energie en op te slaan.

Kunnen we iets doen om biomassa(bij)stook te stoppen? Dat is nog maar de vraag. Kwam er maar een grote olifant met een grote snuit en blies ie maar de hele biomassa(bij)stook uit… In het huidige Energieakkoord wordt gesteld dat biomassa op een verantwoorde manier moet worden toegepast. Het mag duidelijk zijn dat dit bij verbranding van biomassa niet het geval is. Het huidige Energieakkoord biedt de mogelijkheid tot bijsturing via de SER-Commissie Borging Energieakkoord voor duurzame groei. Dus: schrappen van de stimulering van biomassa en pelletkachels en biomassaketels, inclusief de subsidies hierop. In een nieuw te sluiten Energieakkoord mag biomassa(bij)stook en de subsidie hierop, niet meer voorkomen.

Maar er is een maar. Dat heet Energy Charter Treaty (ECT).
Net als bij de internationale handelsverdragen CETA, het in de ijskast staande TTIP en het in onderhandeling zijnde TISA (voor dienstenleveranciers, waaronder energielevering valt) bevat ook dit al in werking zijnde verdrag een ISDS-clausule. Een geheim Arbitrage-hof, dat de nationale en internationale wetgeving buiten spel zet. Te verwachten is dat bij een verbod op biomassa(bij)stook de ISDS-clausule in werking treedt en de overheid schade moet vergoeden en winstderving moet compenseren zodra leveranciers van hout en/of houtkachels hierom vragen. Herziening van het ECT door alle landen op initiatief van Nederland is cruciaal voor het gaan halen van milieumaatregelen die moeten bijdragen aan de uitvoering van het Klimaatakkoord. Dus weg met de ISDS-clausule in het ECT voor het geval overheden veroordeeld kunnen worden als zij de bevolking willen beschermen tegen ziekten en rampen.

Zijn er nog positieve ontwikkelingen te melden? Steeds meer mensen en maatschappelijke organisaties zijn op de hoogte van de feiten over biomassa(bij)stook. Hoop is gevestigd op de Milieuorganisaties om daadwerkelijke veranderingen te bewerkstelligen binnen de politiek, ondersteund door politieke partijen. Ook organisaties zoals het Longfonds, Luchtfonds, Stichting Houtrookvrij, de GGD’s en mogelijk ook pensioenfondsen, banken en verzekeraars moeten hierbij betrokken worden. Zelfs defensie houdt zich bezig met de klimaatproblematiek.

Ook de tweede kamer wilde er vanaf. Op 8 december 2016 was er een meerderheid in de Tweede Kamer die van mening was dat subsidie op biomassa direct gestopt moest worden. Zie hier: NOS 8-12-2016 Subsidie op biomassa per direct stoppen, zegt Tweede Kamer maar het kabinet besliste anders. Er waren immers al afspraken gemaakt omdat zonder Biomassa het energieakkoord in gevaar zou komen.

En kappen met kappen. Als we (ja, dus ook wij allemaal thuis) bomen en planten niet meer opstoken, kunnen we ze gebruiken voor het terugdringen van CO2, doordat de C in de boom voor heel lange tijd wordt opgeslagen. Ditzelfde geldt voor bouwen met hout, houtsnipperpaden en voor bijvoorbeeld houten meubelen. En zoals reeds genoemd kan hout als grondstof dienen voor medicijnen, bio-plastic en de houtindustrie.

Af van biomassa(bij)stook komt niet in de laatste plaats ook onze gezondheid ten goede.

De leukste nieuwe toepassing voor bio based economy: planten als kweekbare energieomzetters. Bedacht door Living Light. Gezien bij VPRO Toekomstmakers. Er is al een lamp op plantenenergie: A healthy plant can produce up to 0,1 mW, which is enough to be working as a night lamp. In a plant microbial fuel cell, solar energy is converted to electricity in a natural way. Het is slechts een kwestie van tijd voor levende planten en bomen, naast dat ze voor C-opslag zorgen, ook onze energieleveranciers zijn!